Άρθρο
Αύγουστος στην Ελλάδα. Ο μήνας που τα χωριά ξαναζωντανεύουν, οι πλατείες γεμίζουν ήχους, χρώματα και μνήμες, και η παράδοση βρίσκει τη θέση της στις καρδιές των ανθρώπων, μικρών και μεγάλων. Από άκρη σε άκρη της πατρίδας μας, δεκάδες παραδοσιακές εκδηλώσεις πραγματοποιούνται κάθε καλοκαίρι. Και τα τελευταία χρόνια, βλέπουμε με συγκίνηση όλο και περισσότερους νέους να συμμετέχουν. Δεν είναι μόνο η μουσική ή ο χορός. Είναι κάτι βαθύτερο.
Η παράδοση δεν είναι απλώς παρελθόν. Είναι τρόπος ζωής. Είναι παιδεία. Είναι αξίες. Μέσα από τα έθιμα, τις συνήθειες, τα τραγούδια, τις γεύσεις, τις ιστορίες και τις συμπεριφορές των παππούδων και των γιαγιάδων μας, τα παιδιά μαθαίνουν ήθος, σεβασμό, ταπεινότητα. Έρχονται σε επαφή με το ανθρώπινο μέτρο, με το «ευχαριστώ», με την ευγένεια του βλέμματος και της πράξης.
Θυμηθείτε τις γιαγιάδες μας: τα φαγητά τους, τις συνήθειες τους, τη φροντίδα και τη βοήθεια που πρόσφεραν στον διπλανό τους. Τα χέρια που φιλούσαμε με ευλάβεια. Τους γονείς μας, τους δασκάλους μας, που τους τιμούσαμε όχι από φόβο αλλά από σεβασμό. Αν αυτό δεν είναι αξία, τότε τι είναι;
Ο σεβασμός στον άνθρωπο, στον Θεό, στην Ελλάδα είναι η ανώτερη αρετή. Και η μνήμη της παράδοσης είναι το σχολείο που τον καλλιεργεί, χωρίς να διδάσκει με λόγια αλλά με πράξεις και βιώματα.
Δεν είναι τυχαίο ότι τα έθιμα συνοδεύουν κάθε σημαντική στιγμή της ζωής μας, από τη γέννηση μέχρι τον γάμο και τον θάνατο. Δεν είναι απλώς παλιές συνήθειες. Έχουν συμβολισμό, είναι ευχές, είναι βαθιές κινήσεις της ψυχής και του λαού. Σας προτρέπω να τα ξαναθυμηθείτε: τα έθιμα της γέννησης, της βάφτισης, των γάμων, των εορτών. Σε κάθε κομβικό σταθμό της ζωής, η παράδοση είναι παρούσα. Όχι για να μας κρατήσει πίσω, αλλά για να μας θυμίσει ποιοι είμαστε, από πού ερχόμαστε και πού πηγαίνουμε.
Ένα απλό αλλά ουσιαστικό παράδειγμα είναι οι παραδοσιακοί χοροί, στους οποίους ακόμη και ο βηματισμός έχει τον δικό του συμβολισμό. Ακόμη και σε καιρούς πολέμου, ο χορός ήταν πράξη τιμής. Χόρευαν είτε για εκείνους που ήξεραν πως θα θυσιαστούν είτε για τους αγαπημένους τους που είχαν χαθεί. Ήταν μια πράξη μνήμης και σεβασμού προς τους ανθρώπους τους και προς την πατρίδα. Γι’ αυτό και βλέπουμε έντονους, στιβαρούς βηματισμούς. Μέσα από αυτούς εξέφραζαν θάρρος, τόλμη και εσωτερική δύναμη. Ακόμη και η στάση του σώματος είναι συμβολική. Ο κορμός στέκεται με περηφάνια, με το κεφάλι ψηλά. Τι μας διδάσκει, λοιπόν, ακόμη και αυτό το στοιχείο της παράδοσης; Να είμαστε θαρραλέοι, σταθεροί και να πορευόμαστε με πίστη στη ζωή μας.
Έχουμε αυτόν τον πλούτο. Και τα παιδιά μας αξίζουν να τον γνωρίσουν. Γιατί μέσα από την παράδοση δεν μαθαίνουν μόνο τραγούδια και χορούς. Μαθαίνουν να αγαπούν, να συμπονούν, να συνυπάρχουν. Θυμηθείτε πως σε κάθε γειτονιά οι άνθρωποι ήταν ο ένας δίπλα στον άλλον. Στη χαρά και στην ανάγκη, γίνονταν οικογένεια. Τι δημιουργεί αυτό; Την αλληλεγγύη, την ενσυναίσθηση. Και η αλληλεγγύη είναι η ύστατη μορφή αγάπης. Αυτές είναι αξίες που δεν διδάσκονται θεωρητικά, αλλά μεταδίδονται μέσα από το βίωμα, το μοίρασμα και την κοινότητα.
Γι’ αυτό είναι τόσο σημαντικό να συνεχίζουμε να τα αναδεικνύουμε. Να μη λησμονούμε τις ρίζες μας. Να γνωρίσουμε τα χωριά του τόπου μας, που είναι γεμάτα πλούτο παράδοσης. Και να στηρίζουμε με θέρμη τους συλλόγους της χώρας μας, που με κόπο, μεράκι και σεβασμό κρατούν ζωντανή αυτή την πολύτιμη παρακαταθήκη.
Γιατί η παράδοση είναι η κρυφή παιδεία του Έλληνα. Δεν γράφεται στα σχολικά βιβλία, αλλά γράφεται μέσα μας.
Να τις τιμάμε τις ρίζες μας…
Καλή Παναγιά σε όλους!
======
Κοντάκη Χρυσή
Παιδαγωγός Προσχολικής Αγωγής, Δημιουργικής Έκφρασης και Αναπτυξιακής Υποστήριξης
Παιδαγωγική Υποστήριξη στην Ειδική Αγωγή
